Faktyczny Dom Kultury i Wydawnictwo Iskry zapraszają na premierę książki Bernadetty Darskiej „Republika ludzi młodych. Opowieść o nowym człowieku”.
W Polsce po II wojnie światowej jest milion siedemset tysięcy sierot. W niewielkim poniemieckim miasteczku w dawnych Prusach Wschodnich powstaje projekt, jakiego wcześniej nigdy nie było – Centralny Ośrodek Wychowawczo-Szkoleniowy im. Janusza Korczaka. Ma to być eksperyment, którego celem jest stworzenie nowego człowieka. W jego ramach na początku 1947 roku rozpoczyna działalność największy w Polsce dom dziecka, który docelowo ma przyjąć trzy tysiące podopiecznych. Trafią tu autochtoni, młodzi powstańcy warszawscy, wychowankowie z Monetnej na Uralu. Pracownicy to repatrianci z Wilna i zza Buga, nauczyciele oddelegowani do pracy z centrum, ale i reemigranci z Francji. Wyludniona i zniszczona miejscowość stanie się miastem dzieci. Gigantyczny Ośrodek powstaje w dawnych koszarach Ludendorffa, które zadziwiają bielą ścian, rozmachem zabudowy, bliskością lasu i rzeki Łyny. To przestrzeń niemalże sielankowa, oddzielona od reszty miejscowości torami, a z dwóch pozostałych stron wodą.
Dawne Bartenstein nazwano Bartoszycami, ale toczą się rozmowy, by zmienić nazwę miasta na Korczaków. To właśnie tutaj w 1948 roku przybywa David Saymour, współzałożyciel legendarnej agencji fotograficznej Magnum, by robiąc zdjęcia dzieciom realizować na zlecenie UNICEF-u jeden z najważniejszych po wojnie projektów „Children od Europe”. Jeszcze w grudniu tego roku jedno ze zdjęć z bartoszyckiego domu dziecka mogą oglądać czytelnicy grudniowego wydania słynnego amerykańskiego magazynu „Life”. Tym miejscem interesowali się premierzy Edward Osóbka-Morawski i Józef Cyrankiewicz oraz prezydent Bolesław Bierut. To tutaj przyjeżdżali pisarze, aktorzy i muzycy. Odbywały się spotkania m.in. z Marią Dąbrowską, Melchiorem Wańkowiczem, Władysławem Broniewskim, śpiewał Mieczysław Fogg. O tym miejscu pisano w „Życiu Warszawy”, „Trybunie Ludu”, „Głosie Ludowym”, a Igor Newerly poświęcił mu „Archipelag ludzi odzyskanych”. Dzisiaj mało kto o tym niezwykłym projekcie pamięta.
Najwyższy czas to zmienić.
Bernadetta Darska – prof. dr hab., krytyczka literacka, literaturoznawczyni. Pracuje w Instytucie Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej UWM. Wykładała m.in. w Collegium Civitas i na Uniwersytecie Warszawskim. Laureatka PIK-owego Lauru, nagrody Polskiej Izby Książki za najciekawszą prezentację książki i promocję czytania w internecie (2019), nagrody JM Rektor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu za najlepszą książkę akademicką (2024) oraz Nagrody św. Jakuba w kategorii nauka (2025). W latach 2002-2009 redaktor naczelna pisma literacko-kulturalnego „Portret”. Autorka dwunastu książek o literaturze najnowszej, kulturze popularnej i współczesnym reportażu. Ostatnio ukazały się: „Berlinowanie. Zapiski z doświadczania miasta” (2022), „Czas reportażu. O tym, co działo się wokół gatunku po 2010 roku” (2023) i „Szejnert. Szczegół” (2024). Autorka bloga krytycznoliterackiego „Nowości książkowe”.
Prowadzenie: Krzysztof Grzybowski
Spotkanie współfinansowane przez m.st. Warszawa w ramach projektu Wrzenie.doc
